Hợp đồng thương mại quốc tế là một trong những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, mở rộng thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, do có yếu tố nước ngoài, loại hợp đồng này đòi hỏi sự chặt chẽ về pháp lý, nội dung và quy trình soạn thảo. Qua bài viết dưới đây, FAST sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, quy định pháp luật, nội dung cần có và những lưu ý quan trọng khi ký kết hợp đồng thương mại quốc tế.
Hợp đồng thương mại quốc tế là gì?
Hợp đồng thương mại quốc tế là sự thỏa thuận giữa các bên (ít nhất một bên là thương nhân) nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ trong hoạt động thương mại có yếu tố nước ngoài với mục đích sinh lợi.
Nói cách khác, đây là loại hợp đồng phát sinh trong hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ hoặc đầu tư giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau. Theo thông lệ quốc tế như Công ước Viên 1980 (CISG), yếu tố “quốc tế” thường được xác định dựa trên việc các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau.
Mua bán hàng hóa quốc tế được pháp luật quy định như thế nào?
Theo Điều 27 Luật Thương mại 2005, hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế được thực hiện thông qua các hình thức như xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập và chuyển khẩu.
Pháp luật Việt Nam quy định rõ: các giao dịch này phải được xác lập bằng hợp đồng bằng văn bản hoặc hình thức tương đương có giá trị pháp lý. Ngoài ra, hợp đồng có thể chịu sự điều chỉnh của nhiều hệ thống pháp luật khác nhau, bao gồm luật quốc gia, điều ước quốc tế và tập quán thương mại.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến việc lựa chọn luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp ngay từ khi ký kết.
Đặc điểm của hợp đồng thương mại quốc tế
So với hợp đồng trong nước, hợp đồng thương mại quốc tế có một số đặc trưng riêng biệt.
- Thứ nhất, về chủ thể: các bên thường có trụ sở tại các quốc gia khác nhau, dẫn đến sự khác biệt về hệ thống pháp luật và ngôn ngữ.
- Thứ hai, về đối tượng: hàng hóa trong hợp đồng là động sản có thể di chuyển qua biên giới, như nguyên vật liệu, máy móc, hàng tiêu dùng…
- Thứ ba, về tiền tệ và ngôn ngữ: hợp đồng thường sử dụng ngoại tệ và ngôn ngữ phổ biến là tiếng Anh, đòi hỏi sự chính xác cao trong diễn đạt để tránh tranh chấp.
Các nội dung cần có trong hợp đồng thương mại quốc tế
Nội dung hợp đồng là yếu tố cốt lõi, quyết định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên. Một hợp đồng chuẩn cần bao gồm đầy đủ các điều khoản cơ bản dưới đây.
Các điều khoản chính trong hợp đồng
Các điều khoản này giúp xác định rõ đối tượng giao dịch và cách thức thực hiện hợp đồng. Bao gồm:
- Điều khoản về tên hàng.
- Điều khoản về số lượng.
- Điều khoản về chất lượng.
- Điều khoản về giá cả.
Đây là những nội dung quan trọng nhất, vì nếu không rõ ràng sẽ rất dễ phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện.
Các điều khoản về giao nhận và thanh toán
Nhóm điều khoản này quy định cách thức thực hiện nghĩa vụ giữa các bên.
- Điều khoản giao hàng (thời gian, địa điểm, phương thức).
- Điều khoản thanh toán (phương thức, thời hạn, tiền tệ).
- Điều khoản bao bì, ký mã hiệu.
Trong thực tế, các điều kiện giao hàng thường áp dụng theo Incoterms 2020 để đảm bảo thống nhất và minh bạch.
Các điều khoản bảo vệ quyền lợi các bên
Đây là nhóm điều khoản giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ lợi ích khi có sự cố phát sinh.
- Điều khoản bảo hành.
- Điều khoản bảo hiểm hàng hóa.
- Điều khoản phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại.
Các điều khoản này cần quy định rõ mức phạt, điều kiện áp dụng để đảm bảo tính khả thi khi thực hiện.
Các điều khoản pháp lý quan trọng khác
Ngoài các nội dung chính, hợp đồng cần có thêm các điều khoản pháp lý quan trọng.
- Điều khoản bất khả kháng.
- Điều khoản giải quyết tranh chấp.
- Điều khoản luật áp dụng.
Theo khuyến nghị của nhiều chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp nên ưu tiên lựa chọn phương án trọng tài thương mại quốc tế để giải quyết tranh chấp nhằm đảm bảo tính linh hoạt và bảo mật.
Lưu ý khi ký kết hợp đồng thương mại quốc tế
Khi tham gia ký kết hợp đồng, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề quan trọng.
Thứ nhất, cần kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản về thanh toán, giao hàng và chế tài.
Thứ hai, nên có sự tham vấn của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý để hạn chế rủi ro.
Thứ ba, cần lựa chọn rõ luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp để tránh bất lợi khi xảy ra xung đột.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng thương mại quốc tế có bắt buộc phải bằng văn bản không?
Có. Theo Luật Thương mại 2005, hợp đồng phải được lập bằng văn bản hoặc hình thức tương đương có giá trị pháp lý.
Có thể chọn luật nước ngoài để áp dụng không?
Có. Các bên được quyền thỏa thuận lựa chọn luật áp dụng, miễn không trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.
Tranh chấp hợp đồng quốc tế giải quyết ở đâu?
Có thể giải quyết tại tòa án hoặc trọng tài thương mại quốc tế, tùy theo thỏa thuận trong hợp đồng.
Ngôn ngữ hợp đồng nên sử dụng là gì?
Thông thường là tiếng Anh hoặc song ngữ để đảm bảo tính thống nhất và dễ hiểu cho các bên.