Bắt đầu từ ngày 1‑7‑2024, Luật Giao dịch điện tử và các nghị định liên quan đã điều chỉnh toàn diện về quy định hợp đồng điện tử – góp phần hoàn thiện khung pháp lý, gia tăng tính pháp lý và minh bạch cho giao dịch số. Hãy cùng FAST tìm hiểu chi tiết những nguyên tắc quan trọng, thời điểm – địa điểm gửi nhận hợp đồng, cũng như các hành vi bị nghiêm cấm để hiểu rõ và áp dụng đúng trong thực tế!
Nguyên tắc giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử từ ngày 1-7-2024
Theo Điều 36 Luật Giao dịch điện tử 2023, từ ngày 1-7-2024, việc giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử phải tuân theo các nguyên tắc sau:
- Tự do thỏa thuận phương tiện điện tử: Các bên được quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ thông điệp dữ liệu, phần mềm, email hoặc hệ thống điện tử trong toàn bộ quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng.
- Chủ động thỏa thuận yêu cầu kỹ thuật và bảo mật: Các bên có thể thống nhất về chuẩn chữ ký số, xác thực danh tính, mã hóa dữ liệu, lưu trữ thông tin… để đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật của hợp đồng.
- Tuân thủ pháp luật liên quan: Ngoài Luật Giao dịch điện tử, hợp đồng điện tử vẫn phải phù hợp với Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại và các quy định pháp lý chuyên ngành khác.
Bên cạnh đó, theo Điều 35, giao kết hợp đồng điện tử là việc sử dụng thông điệp dữ liệu để thực hiện toàn bộ hoặc một phần quá trình giao kết. Các hành vi như gửi đề nghị và chấp nhận giao kết cũng có thể thực hiện hoàn toàn qua phương tiện điện tử, trừ khi có thỏa thuận khác giữa các bên.
Thời điểm, địa điểm gửi và nhận hợp đồng điện tử
Theo Điều 38 Luật Giao dịch điện tử 2023, các thông báo điện tử dưới dạng thông điệp dữ liệu được công nhận có giá trị pháp lý tương đương với văn bản giấy nếu được thực hiện đúng quy định. Việc xác định thời điểm và địa điểm gửi – nhận hợp đồng điện tử được làm rõ như sau:
Thời điểm gửi thông điệp dữ liệu:
- Thời điểm được xem là “gửi đi” là khi thông điệp dữ liệu rời khỏi hệ thống thông tin thuộc quyền kiểm soát của bên khởi tạo (người gửi).
- Trường hợp hệ thống gửi không nằm trong quyền kiểm soát của người khởi tạo (ví dụ sử dụng dịch vụ bên thứ ba), thì thời điểm gửi sẽ là lúc thông điệp được tiếp nhận vào hệ thống thông tin trung gian đó.
Địa điểm gửi thông điệp dữ liệu:
- Nếu người gửi là tổ chức hoặc cơ quan, thì địa điểm gửi được xác định là trụ sở chính của đơn vị đó.
- Nếu người gửi là cá nhân, địa điểm được tính là nơi cư trú hoặc nơi thường trú hợp pháp của cá nhân đó.
Thời điểm nhận thông điệp dữ liệu:
- Việc nhận thông điệp được xác lập khi dữ liệu được nhập vào hệ thống thông tin đã được bên nhận chỉ định sẵn và có khả năng truy cập (tức là hệ thống hoạt động bình thường và có thể tiếp nhận dữ liệu).
- Trong trường hợp người nhận không chỉ định hệ thống cụ thể, thì thời điểm nhận là khi thông điệp được nhập vào bất kỳ hệ thống nào thuộc quyền kiểm soát của người nhận, miễn là hệ thống đó có thể tiếp cận dữ liệu.
Địa điểm nhận thông điệp dữ liệu:
- Nếu bên nhận là cơ quan hoặc tổ chức, địa điểm nhận được tính là trụ sở chính hoặc nơi làm việc được ghi nhận chính thức.
- Nếu bên nhận là cá nhân, địa điểm nhận là địa chỉ cư trú của người đó.
- Trường hợp bên nhận có nhiều trụ sở hoạt động, thì địa điểm tiếp nhận thông điệp sẽ được xác định là: trụ sở chính hoặc địa điểm có mối liên hệ trực tiếp đến nội dung giao dịch (ví dụ: chi nhánh, văn phòng đại diện chịu trách nhiệm xử lý hợp đồng).
Các hành vi bị nghiêm cấm trong giao dịch điện tử từ ngày 1-7-2024
Kể từ ngày 1-7-2024, mọi tổ chức và cá nhân khi tham gia giao dịch điện tử cần tuyệt đối tuân thủ quy định tại Điều 6 Luật Giao dịch điện tử 2023, nhằm đảm bảo an toàn thông tin, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và duy trì trật tự giao dịch số. Dưới đây là 8 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, cần đặc biệt lưu ý:
- Lạm dụng giao dịch điện tử để gây phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc, đe dọa an ninh, trật tự xã hội hoặc xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.
- Cố tình can thiệp, gây cản trở trái phép vào quá trình tạo lập, truyền tải, tiếp nhận hoặc lưu trữ thông điệp dữ liệu hoặc thực hiện các hành vi phá hoại hệ thống kỹ thuật hỗ trợ giao dịch điện tử.
- Tự ý thu thập, chia sẻ, sử dụng, hiển thị, phát tán hoặc kinh doanh thông điệp dữ liệu mà không được sự cho phép hoặc vi phạm quy định pháp luật.
- Giả mạo, thay đổi, xóa bỏ, hủy hoại, sao chép hoặc di chuyển dữ liệu điện tử một cách trái phép – dù là toàn bộ hay chỉ một phần thông tin.
- Tạo lập thông điệp dữ liệu với mục đích phục vụ cho hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo, gian lận, mạo danh…
- Chiếm dụng, giả mạo hoặc sử dụng không đúng quyền hạn đối với tài khoản điện tử, chữ ký số, chứng thư số hay bất kỳ công cụ xác thực giao dịch điện tử nào.
- Cản trở quyền tự do lựa chọn phương thức giao dịch điện tử của người khác – ví dụ như ép buộc ký bản giấy thay vì dùng hợp đồng số.
- Các hành vi khác bị pháp luật nghiêm cấm có liên quan đến hoạt động giao dịch điện tử.
Từ ngày 1-7-2024, việc áp dụng Luật Giao dịch điện tử 2023 là bước tiến quan trọng trong hành trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại và hành chính số tại Việt Nam. Những nội dung về nguyên tắc giao kết, thời điểm – địa điểm gửi và nhận hợp đồng, cùng với các hành vi bị nghiêm cấm trong giao dịch điện tử chính là cơ sở then chốt giúp các bên thực hiện hợp đồng một cách minh bạch, hợp pháp và hiệu quả hơn.
